Schildklier Supplements: Wat Zit Erin

Vermoeidheid, gewichtstoename, het koud hebben, droge huid, obstipatie, een sombere stemming. Dit zijn de klachten waardoor veel vrouwen boven de 40 in het schap van de drogist naar een schildklier supplement grijpen. Het zijn ook de klachten die overlappen met een laag ijzer, een laag vitamine D, slecht slapen, de perimenopauze en een traag werkende schildklier. Een supplement kan het verschil niet zien. Een bloedtest wel.

Wat de schildklier doet en waarom klachten alleen geen diagnose zijn

De schildklier is een kleine vlindervormige klier in de voorkant van de hals. Hij haalt jodium uit de voeding en gebruikt dat om twee hormonen te maken: thyroxine (T4) en triiodothyronine (T3). T4 is vooral een opslagvorm; het lichaam zet het om in T3, de actieve vorm die het tempo van de stofwisseling in bijna elke cel bepaalt. De hypofyse in de hersenen houdt in de gaten hoeveel schildklierhormoon er circuleert en past zijn eigen signaal aan, het thyroïd-stimulerend hormoon (TSH), om de niveaus stabiel te houden.

Als de schildklier te traag werkt, vertraagt alles. Werkt hij te snel, dan gaat alles sneller. Maar de klachten van een traag werkende schildklier zijn niet specifiek. Ze lijken op de perimenopauze, op bloedarmoede, op een depressie, op gewoon uitgeput zijn. Daarom is de standaardaanpak een bloedtest waarbij TSH wordt gemeten, en vaak ook vrij T4, voordat er iets wordt ingenomen. Is TSH hoog, dan duwt de hypofyse hard, wat meestal wijst op een traag werkende schildklier. Is TSH laag, dan werkt de schildklier misschien te snel. Hoe dan ook, de uitslag bepaalt wat veilig is om te nemen.

Een schildklier supplement dat je zonder test koopt, is een gok. Erger nog: sommige ingrediënten kunnen juist de tests verstoren die nodig zijn om de diagnose te stellen.

Wat er echt in schildklier supplementen zit

Loop door het supplementenschap en de woorden op de voorkant zijn meestal ‘schildklierondersteuning’ of ‘stofwisseling’. De achterkant van het etiket is informatiever. Veelvoorkomende ingrediënten zijn:

• Jodium, vaak als kaliumjodide of kelp. Jodium is de grondstof voor schildklierhormoon, dus het is essentieel. Maar de meeste vrouwen in landen met gejodeerd zout krijgen genoeg binnen, en te veel kan schadelijk zijn.
• Selenium, vaak als selenomethionine of natriumseleniet. Selenium is nodig voor de enzymen die T4 omzetten in T3 en die de schildklier beschermen tegen oxidatieve stress.
• Zink, vaak als zinkpicolinaat of -citraat. Zink is betrokken bij de productie van schildklierhormoon en bij de omzetting van T4 naar T3.
• Tyrosine, een aminozuur. Schildklierhormoon wordt gemaakt van tyrosine plus jodium, daarom staat het in deze formules.
• Ashwagandha (Withania somnifera), een adaptogeen kruid. Het is onderzocht voor stress en slaap, en enkele kleine onderzoeken hebben naar schildklierhormoonspiegels gekeken.
• Glandulaire extracten, meestal gedroogd runder- of varkensschildklierweefsel. Dit is het meest problematische ingrediënt in deze categorie.
• Mengsels die ‘schildklierondersteunend complex’ vermelden zonder hoeveelheden. Zonder hoeveelheden is er geen manier om te weten wat je inneemt.

Sommige producten bevatten ook vitamine D, B-vitaminen, magnesium of ijzer. Die zijn niet schildklier-specifiek, maar het zijn veelvoorkomende tekorten die schildklierklachten nabootsen.

Wat het onderzoek suggereert, en hoe sterk dat is

Het bewijs voor afzonderlijke nutriënten is wisselend. Het is het sterkst waar sprake is van een bekend tekort, en het zwakst waar een nutriënt wordt toegevoegd aan een normale voeding.

Jodium. Het verband tussen ernstig jodiumtekort en schildklierproblemen is goed vastgesteld, en gejodeerd-zoutprogramma’s hebben die last in veel landen verminderd. Wat niet is vastgesteld, is een voordeel van extra jodium bij vrouwen die al voldoende binnenkrijgen. Overzichten van het onderzoek suggereren dat zowel te weinig als te veel jodium de schildklierfunctie kan verstoren, en bij sommige mensen met een auto-immuun schildklieraandoening kan een plotselinge jodiumbelasting de situatie verergeren. Jodium is geen nutriënt waarbij meer beter is.

Selenium. Kleine onderzoeken en overzichten hebben gekeken naar selenium bij mensen met auto-immuun schildklieraandoeningen, met name Hashimoto-thyreoïditis en de ziekte van Graves. Sommige suggereren bescheiden veranderingen in schildklierantistoffen; andere vinden weinig verschil. Het bewijs is gemengd en de onderzoeken zijn klein. Selenium is bovendien echt giftig in overmaat, met een smalle marge tussen genoeg en te veel.

Zink. Zinktekort wordt in verband gebracht met schildklierveranderingen, en een tekort corrigeren is redelijk. Onderzoeken naar zinksuppletie bij mensen zonder tekort zijn beperkt en laten geen consistent voordeel voor de schildklierfunctie zien.

Tyrosine. Tyrosine zit in eiwitrijke voeding en het lichaam maakt het zelf. Er is heel weinig onderzoek naar tyrosinesupplementen voor de schildklierfunctie bij mensen die normaal eten. Het wordt vooral in formules gestopt op basis van de logica dat het een voorloper is, niet omdat onderzoek laat zien dat het helpt.

Ashwagandha. Enkele kleine studies hebben veranderingen in schildklierhormoonspiegels gerapporteerd bij mensen die ashwagandha slikten, maar de studies zijn kort, klein en niet opgezet om te beantwoorden of het helpt bij schildklieraandoeningen. Overzichten noemen het bewijs voorlopig. Ashwagandha is geen vervanging voor schildklierhormoon.

Glandulaire extracten. Deze bevatten gedroogd dierlijk schildklierweefsel. De hoeveelheid echt schildklierhormoon erin is niet gestandaardiseerd en kan per partij verschillen. In sommige gevallen bevatten ze genoeg hormoon om het lichaam te beïnvloeden en om bloedtests te verstoren. Het is geen betrouwbare of veilige manier om de schildklierfunctie te beheren.

Hoe je schildklier supplementen gebruikt: vormen, hoeveelheden en timing

Als een bloedtest een tekort aan een specifieke nutriënt laat zien, is het corrigeren van dat tekort een medische beslissing, geen beslissing uit het supplementenschap. Waar supplementen worden gebruikt, zijn de hoeveelheden die gewoonlijk worden onderzocht of op standaardetiketten staan bescheiden.

• Jodium. De aanbevolen dagelijkse inname voor volwassenen is ongeveer 150 microgram, en veel etiketten geven die hoeveelheid of minder. Doseringen boven de bovengrens, die ruim onder het milligrambereik ligt, zijn niet gepast zonder medisch toezicht. Kelp varieert sterk in jodiumgehalte en is een slechte manier om de dosis te beheersen.
• Selenium. Studies hebben vaak 100 tot 200 microgram per dag gebruikt, vaak als selenomethionine. De bovengrens voor volwassenen is ongeveer 400 microgram per dag uit alle bronnen. Stapel niet meerdere seleniumbevattende producten op elkaar.
• Zink. Studies en etiketten gebruiken vaak 10 tot 30 milligram per dag. Langdurig hoge doses zink kunnen de koperopname verstoren.
• Tyrosine. Etiketten vermelden vaak 500 tot 1000 milligram. Het bewijs voor voordeel is zwak.
• Ashwagandha. Onderzoeken hebben vaak wortelextracten gebruikt in de orde van 300 tot 600 milligram per dag. Het bewijs voor schildklieruitkomsten is voorlopig.

Timing is het belangrijkst voor één ding: levothyroxine. Schildklierhormoonvervanging wordt meestal op een lege maag ingenomen, 30 tot 60 minuten voor het eten, en gescheiden van supplementen. Calcium, ijzer, magnesium, zink en selenium kunnen allemaal de opname van levothyroxine verminderen als ze tegelijk worden ingenomen. Een veelgebruikte aanpak is levothyroxine ‘s ochtends innemen en eventuele mineraalsupplementen minstens vier uur later, of ‘s avonds. Vraag een apotheker om de timing te controleren aan de hand van de volledige lijst van wat je inneemt.

Bijwerkingen, interacties en wie deze producten beter kan vermijden

Te veel jodium kan bij gevoelige mensen de schildklierfunctie verstoren, ook bij mensen met een auto-immuun schildklieraandoening. Te veel selenium veroorzaakt haaruitval, broze nagels, een knoflookachtige adem en in ernstige gevallen zenuwschade. Te veel zink verstoort koper en kan misselijkheid en immuunveranderingen veroorzaken. Ashwagandha is in zeldzame gevallen in verband gebracht met leverschade en kan slaperigheid veroorzaken; het kan interageren met sedativa, schildklierhormoon en immunosuppressiva. Tyrosine kan interageren met schildklierhormoon en met monoamineoxidaseremmers (MAO-remmers).

Glandulaire schildklier-extracten kun je het duidelijkst vermijden. Ze bevatten niet-gestandaardiseerd schildklierhormoon, kunnen klachten van oververvanging veroorzaken zoals hartkloppingen, angst, zweten en gewichtsverlies, en kunnen de eigen schildklierproductie onderdrukken. Ze mogen niet samen met voorgeschreven schildklierhormoon worden ingenomen.

Groepen die schildklier supplementen niet zonder medisch advies zouden moeten innemen zijn: iedereen die levothyroxine of antischildkliermedicatie gebruikt; iedereen met bekende Hashimoto-thyreoïditis, de ziekte van Graves, schildklierknobbels of schildklierkanker; iedereen die zwanger is of borstvoeding geeft; iedereen met nier- of leverziekte; en iedereen die antistollingsmiddelen, sedativa of immunosuppressiva gebruikt. Iedereen met hartklachten zoals hartkloppingen, pijn op de borst of onverklaard gewichtsverlies moet medische hulp zoeken in plaats van een supplement.

Wat een schildklier supplement niet kan

Een schildklier supplement vervangt geen schildklierhormoon. Als de schildklier niet genoeg hormoon kan maken, zal geen enkele combinatie van jodium, selenium, zink, tyrosine of ashwagandha de niveaus normaliseren. De behandeling voor een traag werkende schildklier is voorgeschreven levothyroxine, aangepast op basis van bloedtests, en dat is niets om te stoppen of te veranderen zonder de voorschrijver.

Een schildklier supplement stelt ook geen diagnose. Er een nemen vóór een bloedtest kan de uitslagen maskeren of verstoren, vooral jodium en glandulaire extracten. Als vermoeidheid en gewichtstoename de zorg zijn, is de nuttige eerste stap een bloedtest, niet een potje.

Ten slotte pakt een schildklier supplement niet de meest voorkomende oorzaken van vermoeidheid bij vrouwen boven de 40 aan. IJzertekort, vitamine B12-tekort, vitamine D-tekort, slecht slapen, de perimenopauze en een lage eiwitinname komen allemaal vaker voor dan schildklieraandoeningen en geven allemaal overlappende klachten. Een supplement gericht op de schildklier kan het vinden van de werkelijke oorzaak vertragen.

De gebruikelijke opties vergeleken

Laten testen, en wat je moet vragen

De tests die er toe doen zijn TSH, en meestal vrij T4. In sommige gevallen controleert een arts ook vrij T3, schildklierantistoffen (antistoffen tegen thyroïdperoxidase en thyroglobuline) en een schildklier-echografie. IJzeronderzoek, vitamine B12, foliumzuur en vitamine D zijn het checken waard, omdat tekorten hieraan schildklierklachten nabootsen en veel voorkomen bij vrouwen boven de 40.

Voordat je een schildklier supplement begint, praat met een arts of apotheker, vooral als je medicatie gebruikt, zwanger bent of borstvoeding geeft, of als er een medische aandoening is. Neem het flesje mee zodat de ingrediënten en hoeveelheden kunnen worden gecontroleerd. Vraag of het product jodium of glandulair extract bevat, of het de timing van levothyroxine beïnvloedt, en of eerst een bloedtest nodig is. Stop niet met voorgeschreven schildklierhormoon en verander de dosis niet zonder de voorschrijver.