Suplementy w perimenopauzie: co mówią dowody

Perimenopauza to lata przejściowe przed menopauzą, kiedy miesiączki stają się nieregularne, a poziom hormonów się waha. Może trwać kilka lat, a objawy są bardzo różne: niektóre kobiety zauważają niewiele, inne zmagają się z zaburzonym snem, obniżonym nastrojem, uderzeniami gorąca lub obfitszymi bądź skąpszymi krwawieniami. Suplementy są często reklamowane na tym etapie, ale dowody są nierówne. Niektóre składniki mają umiarkowane poparcie dla konkretnych objawów; inne – niewielkie lub żadne. Ten przewodnik wyjaśnia, co sugerują badania, jak czytać etykietę i kiedy objaw wymaga uwagi lekarza, a nie suplementu.

Czym jest perimenopauza i czym różni się od menopauzy

Menopauza to pojedynczy moment w czasie: dwanaście miesięcy po ostatniej miesiączce. Perimenopauza to okres poprzedzający ten moment, kiedy jajniki stopniowo produkują mniej estrogenu i progesteronu, ale nie w sposób stały. Poziomy mogą wahać się od wysokich do niskich, dlatego objawy mogą pojawiać się i znikać, a cykle mogą być krótkie, długie, obfite lub skąpe.

Ponieważ poziom hormonów jest nieprzewidywalny, suplement, który działa u jednej kobiety, u innej może nie dawać żadnego efektu. Oznacza to również, że objawy pojawiające się w perimenopauzie nie zawsze są przez nią wywołane. Zmiany w tarczycy, niedokrwistość, zaburzenia snu i stany nastroju mogą wyglądać podobnie. Lekarz może je sprawdzić, zanim rozważy się jakikolwiek suplement.

Co mówią badania na temat popularnych suplementów w perimenopauzie

Dowody na temat suplementów w perimenopauzie są mieszane. Niektóre składniki badano w małych próbach lub przeglądach, często z niespójnymi wynikami. Inne opierają się głównie na tradycyjnym stosowaniu. Poniżej podsumowano najczęściej omawiane opcje.

Pluskwica groniasta (black cohosh)

Pluskwica groniasta to jedno z najlepiej zbadanych ziół na uderzenia gorąca i nocne poty. Przeglądy badań dały sprzeczne wyniki: niektóre próby sugerują umiarkowane zmniejszenie częstości uderzeń gorąca, podczas gdy inne nie wykazują różnicy w porównaniu z placebo. Ewentualne efekty wydają się niewielkie. Dane dotyczące długoterminowego bezpieczeństwa są ograniczone, a w rzadkich przypadkach zgłaszano problemy z wątrobą, dlatego osoby z chorobami wątroby powinny jej unikać.

Izoflawony z czerwonej koniczyny i soi

Czerwona koniczyna i soja zawierają izoflawony – związki roślinne, które mogą słabo naśladować estrogen. Badania nad uderzeniami gorąca dały mieszane wyniki. Niektóre kobiety zgłaszają poprawę, ale ogólnie efekt nie jest spójny. Nie są odpowiednie dla kobiet z historią chorób wrażliwych na estrogen, takich jak niektóre nowotwory piersi, i mogą wchodzić w interakcje z tamoksyfenem i innymi terapiami hormonalnymi.

Olej z wiesiołka

Olej z wiesiołka jest często przyjmowany na tkliwość piersi i nastrój, ale przeglądy nie znalazły wiarygodnych dowodów na żadne z tych działań. Jest ogólnie dobrze tolerowany, choć może wchodzić w interakcje z lekami rozrzedzającymi krew i może obniżać próg drgawkowy u osób przyjmujących niektóre leki przeciwpsychotyczne.

Witamina E

Małe badania nad witaminą E w uderzeniach gorąca wykazały niewielkie lub żadne korzyści. Jest to składnik odżywczy o działaniu przeciwutleniającym, ale wysokie dawki mogą zwiększać ryzyko krwawienia, zwłaszcza przy lekach przeciwzakrzepowych.

Magnez

Magnez bierze udział w regulacji snu i rozluźnianiu mięśni. Niektóre małe badania sugerują, że może poprawiać jakość snu u starszych dorosłych, ale badania konkretnie w perimenopauzie są ograniczone. Jest ogólnie bezpieczny w standardowych dawkach, choć wysokie spożycie może powodować luźne stolce i może zakłócać wchłanianie niektórych antybiotyków i bisfosfonianów.

Wapń i witamina D

Nie służą one na uderzenia gorąca, ale mają znaczenie dla zdrowia kości. Utrata masy kostnej przyspiesza w perimenopauzie i w latach po menopauzie. Wapń i witamina D są standardem wsparcia kości, a niedobory są powszechne. Witamina D bierze również udział w funkcjonowaniu układu odpornościowego i mięśni. Standardowe dawki są zwykle dobrze tolerowane; bardzo wysokie spożycie wapnia może powodować zaparcia i, rzadko, problemy z nerkami.

Żelazo

Perimenopauza często wiąże się z obfitszymi lub częstszymi miesiączkami, co może prowadzić do niedoboru żelaza. Niedobór żelaza bez niedokrwistości może powodować zmęczenie, mgłę mózgową i duszność. Żelazo należy przyjmować tylko wtedy, gdy badanie krwi wykaże niski poziom ferrytyny lub niską hemoglobinę. Przyjmowanie żelaza przy prawidłowych poziomach może powodować zaparcia, a z czasem uszkodzenie narządów. To jeden z suplementów, który najpierw należy omówić z lekarzem.

Jak stosować suplementy w perimenopauzie: formy, ilości i czas przyjmowania

Jeśli zostanie podjęta decyzja o wypróbowaniu suplementu, wybierz formę zgodną z dowodami i dawkę w granicach standardowych zaleceń na etykiecie.

• Pluskwica groniasta: w badaniach często stosowano 20–80 mg dziennie standaryzowanego ekstraktu. Przyjmuj z jedzeniem, aby zmniejszyć dolegliwości żołądkowe. Okres próbny 8–12 tygodni jest rozsądny; jeśli nie ma korzyści, warto odstawić.
• Izoflawony z czerwonej koniczyny: dawki w badaniach to zwykle 40–80 mg dziennie. Przyjmuj regularnie, ponieważ ewentualne efekty mogą pojawić się po kilku tygodniach.
• Izoflawony sojowe: w badaniach stosowano 50–100 mg dziennie, często w dwóch dawkach. Źródła pokarmowe, takie jak tofu i edamame, dostarczają mniejszych ilości.
• Magnez: popularne formy to cytrynian, glicynian i tlenek magnezu. Cytrynian i glicynian są lepiej wchłaniane; tlenek częściej powoduje luźne stolce. Etykiety często sugerują 200–400 mg dziennie. Przyjmuj z jedzeniem, jeśli powoduje dolegliwości żołądkowe.
• Witamina D: 10–20 mikrogramów (400–800 IU) dziennie to typowa dawka podtrzymująca; wyższe dawki są czasami stosowane krótkotrwale pod opieką lekarza. Przyjmuj z posiłkiem zawierającym tłuszcz dla lepszego wchłaniania.
• Wapń: 500–600 mg na raz wchłania się najlepiej; jeśli etykieta sugeruje więcej, podziel dawkę. Zachowaj co najmniej czterogodzinny odstęp od żelaza i leków na tarczycę.
• Żelazo: przyjmuj tylko za radą lekarza. Standardowe dawki to 65 mg żelaza elementarnego dziennie w niedoborze, ale czasami stosuje się niższe dawki. Przyjmuj z witaminą C lub sokiem pomarańczowym na pusty żołądek, jeśli jest tolerowane; w przeciwnym razie z jedzeniem. Unikaj przyjmowania z herbatą, kawą, wapniem lub lekami zobojętniającymi.

Multiwitamina dla perimenopauzy może być wygodnym sposobem na pokrycie podstawowych potrzeb, ale nie jest leczeniem uderzeń gorąca ani wahań nastroju. Sprawdź, czy nie zawiera żelaza, chyba że zalecono ci jego przyjmowanie, i czy nie dostarcza więcej niż standardowe dzienne ilości witaminy A, D i E.

Skutki uboczne, interakcje i kto powinien unikać tych suplementów

Każdy suplement może powodować skutki uboczne lub wchodzić w interakcje z lekami. Przed rozpoczęciem przyjmowania omów poniższe kwestie z farmaceutą lub lekarzem.

• Pluskwica groniasta: może powodować dolegliwości żołądkowe, ból głowy lub wysypkę. Zgłaszano rzadkie problemy z wątrobą. Unikaj, jeśli masz chorobę wątroby lub przyjmujesz leki wpływające na wątrobę. Nie stosuj w ciąży ani podczas karmienia piersią.
• Izoflawony z czerwonej koniczyny i soi: mogą powodować nudności lub tkliwość piersi. Unikaj, jeśli masz historię nowotworu wrażliwego na estrogen lub przyjmujesz tamoksyfen, raloksyfen albo terapię hormonalną. Mogą zakłócać działanie leków na tarczycę.
• Olej z wiesiołka: może powodować ból głowy lub dolegliwości żołądkowe. Unikaj przy lekach rozrzedzających krew, jeśli masz zaburzenia drgawkowe lub przyjmujesz fenotiazyny.
• Witamina E: wysokie dawki zwiększają ryzyko krwawienia. Unikaj przy lekach przeciwzakrzepowych lub przed operacją.
• Magnez: może powodować biegunkę. Unikaj przy chorobach nerek. Może zmniejszać wchłanianie niektórych antybiotyków i leków na osteoporozę; zachowaj kilkugodzinny odstęp.
• Wapń: może powodować zaparcia. Unikaj przy kamicy nerkowej lub chorobach nerek. Zakłóca wchłanianie żelaza, leków na tarczycę i niektórych antybiotyków.
• Żelazo: może powodować zaparcia, nudności lub ciemne stolce. Unikaj, jeśli masz hemochromatozę lub jakikolwiek stan powodujący nadmiar żelaza. Nie przyjmuj z wapniem, lekami zobojętniającymi ani lekami na tarczycę.

Jeśli przyjmujesz leki na receptę na ciśnienie, cukrzycę, tarczycę, depresję lub rozrzedzające krew, nie przerywaj ich ani nie zmieniaj bez rozmowy z osobą przepisującą. Suplementy nie zastępują leczenia zaleconego przez lekarza.

Częste błędy, mity i czego suplementy nie mogą zrobić

• Oczekiwanie, że suplement zastąpi terapię hormonalną. W przypadku umiarkowanych do ciężkich uderzeń gorąca i nocnych potów terapia hormonalna jest najskuteczniejszą opcją dla wielu kobiet. To, czy jest odpowiednia, jest rozmową z lekarzem, opartą na indywidualnych czynnikach ryzyka. Suplementy nie są równoważne.
• Przyjmowanie żelaza bez badania krwi. Żelazo nie jest ogólnym tonikiem. Jego nadmiar jest szkodliwy. Zmęczenie może mieć wiele przyczyn, a tylko badanie krwi może wykazać, czy poziom żelaza jest niski.
• Wiara, że „naturalne” znaczy „bezpieczne”. Związki roślinne mogą mieć realne działanie i realne interakcje. Mogą też różnić się mocą między markami i partiami.
• Podwajanie składników. Multiwitamina plus suplement pojedynczego składnika mogą przekroczyć bezpieczne limity niektórych witamin. Sprawdź całkowite ilości.
• Stosowanie suplementów na nieregularne krwawienia. Nieregularne miesiączki są częste w perimenopauzie, ale niektóre wzorce krwawienia wymagają oceny. Nie próbuj ich leczyć wyłącznie suplementami.

Kiedy zgłosić się do lekarza z powodu objawów perimenopauzy

Niektóre objawy wymagają konsultacji lekarskiej, a nie suplementu. Zgłoś się do lekarza, jeśli masz:

• Krwawienie między miesiączkami, po stosunku lub znacznie obfitsze niż zwykle.
• Miesiączki bardzo blisko siebie (mniej niż 21 dni odstępu) lub trwające dłużej niż siedem dni.
• Jakiekolwiek krwawienie po dwunastu miesiącach bez miesiączki.
• Uderzenia gorąca lub nocne poty, które zakłócają sen i codzienne życie.
• Obniżony nastrój, lęk lub myśli o samookaleczeniu.
• Kołatanie serca, zawroty głowy lub ból w klatce piersiowej.
• Objawy, które mogą być związane z tarczycą, takie jak niewyjaśniona zmiana wagi, wypadanie włosów lub uczucie nietypowego zimna lub gorąca.

Lekarz może sprawdzić inne przyczyny, omówić opcje bez suplementów, w tym terapię hormonalną i niehormonalne leki na receptę, oraz doradzić, czy jakikolwiek suplement jest odpowiedni wraz z przyjmowanymi lekami.

Porównanie popularnych suplementów w perimenopauzie

Ta tabela to podsumowanie, a nie recepta. Decyzję o rozpoczęciu, odstawieniu lub łączeniu suplementów należy podejmować z lekarzem lub farmaceutą, który zna twoją historię medyczną i listę leków.